Kodeks ISPS w prostych słowach: poziomy ochrony, oficer ochrony statku, wachta przy trapie i pytania na rozmowie

Kodeks ISPS to powód, dla którego przy trapie zawsze stoi wachtowy z książką odwiedzin, drzwi mostka i maszynowni są w porcie zamknięte, a na statku jest oficer ochrony i plan, którego większość załogi nigdy nie widzi w całości. Wszedł w życie w 2004 roku, po zamachach z 2001 roku, i dziś obejmuje każdy statek towarowy od 500 GT w podróży międzynarodowej i każdy statek pasażerski. Oficerów pyta się o niego na rozmowie, a załoga szeregowa spotyka go codziennie na wachcie przy trapie. Tutaj znajdziesz, jak działa kodeks, poziomy ochrony, role i dokumenty, co naprawdę musi robić wachta przy trapie, błędy, przez które na statek wchodzi niewłaściwa osoba, oraz pytania do sprawdzenia się.

Czym jest Kodeks ISPS

Po zamachach z 11 września 2001 roku IMO przeanalizowała, jak statek może stać się celem, bronią albo sposobem nielegalnego przemieszczania ludzi i towarów. W grudniu 2002 roku konferencja dyplomatyczna dodała do SOLAS rozdział XI-2 i przyjęła Kodeks ISPS; oba weszły w życie 1 lipca 2004 roku. Część A kodeksu jest obowiązkowa; część B to wytyczne, choć wiele państw stosuje znaczną jej część jak obowiązkową.

Kodeks obejmuje statki pasażerskie, w tym szybkie, w podróżach międzynarodowych; statki towarowe, w tym szybkie, od 500 GT w podróżach międzynarodowych; przewoźne platformy wiertnicze; oraz obiekty portowe, które je obsługują. Jego podejście to zarządzanie ryzykiem: ocenić zagrożenie, zaplanować środki, ustalić poziom, ćwiczyć.

Obok niego rozdział XI-1 nadaje każdemu statkowi numer IMO i zapis ciągłej historii statku — nazwy, bandery, właściciele i zarządcy — przechowywany na statku.

Najważniejsze liczby

Trzy poziomy ochrony

• Poziom 1 — normalny: minimalne środki ochrony utrzymywane przez cały czas.
• Poziom 2 — podwyższony: dodatkowe środki na pewien czas, bo wzrosło ryzyko incydentu.
• Poziom 3 — wyjątkowy: dalsze szczególne środki na ograniczony czas, gdy incydent jest prawdopodobny lub nieuchronny, nawet jeśli nie da się wskazać konkretnego celu. Polecenia mogą przychodzić bezpośrednio od władz.

Poziom dla swoich statków ustala państwo bandery, dla obiektów portowych — państwo portu. Przed wejściem do portu statek porównuje poziomy: jeśli poziom portu jest wyższy, statek podnosi swój do tego samego; jeśli poziom statku jest wyższy, nie obniża go, a strony uzgadniają środki.

Role i dokumenty

• Oficer ochrony armatora (CSO) — na lądzie; organizuje ocenę stanu ochrony statku, opracowuje plan i doprowadza do jego zatwierdzenia, organizuje audyty i utrzymuje kontakt ze statkami.
• Oficer ochrony statku (SSO) — na statku, podlega kapitanowi; wdraża i utrzymuje plan, regularnie przegląda statek, szkoli załogę, prowadzi ćwiczenia, zgłasza incydenty i dba o sprawność urządzeń ochrony. Często to starszy oficer; jego świadectwo to prawidło VI/5 STCW.
• Oficer ochrony obiektu portowego (PFSO) — na lądzie, dla każdego obiektu portowego; odpowiednik SSO w porcie.
• Ocena stanu ochrony statku (SSA) — analiza słabych punktów statku, którą CSO wykonuje przed napisaniem planu.
• Plan ochrony statku (SSP) — zatwierdzony przez banderę i przechowywany na statku. Obejmuje kontrolę dostępu, strefy o ograniczonym dostępie, obsługę ładunku i zaopatrzenia, monitorowanie, reakcję na zagrożenia i naruszenia oraz system alarmowania. Część planu jest poufna: inspektorowi państwa portu pokazuje się ją tylko za zgodą bandery.
• Międzynarodowy certyfikat ochrony statku (ISSC) — ważny do pięciu lat, z weryfikacją pośrednią; certyfikat tymczasowy wydaje się na okres do sześciu miesięcy.
• Deklaracja ochrony (DoS) — uzgodnienie między statkiem a obiektem portowym albo innym statkiem, jakie środki ochrony podejmuje każda strona. Sporządza się ją, gdy statek ma wyższy poziom niż obiekt portowy lub drugi statek, gdy jedna ze stron nie jest objęta kodeksem, po zagrożeniu lub incydencie, gdy wymagają tego władze albo gdy prosi o to którakolwiek ze stron.

System alarmowania o zagrożeniu ochrony statku

SSAS to ukryty alarm wymagany przez rozdział XI-2 SOLAS. Po uruchomieniu wysyła na ląd sygnał — do organu wyznaczonego przez banderę, zwykle łącznie z armatorem — z danymi statku, jego pozycją i informacją, że ochrona statku jest zagrożona. Nie dzwoni na statku i nie alarmuje innych statków, żeby ten, kto zagraża statkowi, nie wiedział, że alarm poszedł. Można go uruchomić z mostka i co najmniej z jeszcze jednego miejsca, a te miejsca znają tylko osoby, które muszą je znać. Testuje się go zgodnie z planem, a o teście uprzedza się odbiorców, żeby nie wzięli go za prawdziwy alarm.

Wachta przy trapie i kontrola dostępu

Na poziomie 1 plan zwykle wymaga:

• sprawdzania tożsamości każdego, kto wchodzi na statek, i celu wizyty — także agentów, inspektorów, shipchandlerów, zmieniającej się załogi, pilotów i przedstawicieli władz;
• prowadzenia książki odwiedzin z nazwiskami, firmami, godzinami wejścia i wyjścia oraz wydawania przepustek;
• przeszukiwania osób, bagażu i pojazdów w zakresie ustalonym w planie, a na wyższych poziomach — szerzej;
• utrzymywania zamkniętych lub pilnowanych stref o ograniczonym dostępie — mostka, maszynowni, pomieszczenia maszyny sterowej, centrali ładunkowej i innych;
• obserwowania pokładu i wody wokół statku, zwłaszcza w nocy;
• sprawdzania zaopatrzenia i ładunku z dokumentami i przeszukania statku pod kątem pasażerów na gapę przed wyjściem z portu.

Na poziomie 2 środki się zaostrza — mniej punktów dostępu, więcej przeszukań, eskorta odwiedzających, dodatkowe obchody. Na poziomie 3 dostęp może zostać ograniczony wyłącznie do osób upoważnionych, a statek wykonuje polecenia władz.

Ćwiczenia i szkolenia

• Ćwiczenia z ochrony — co najmniej raz na trzy miesiące, a także w ciągu tygodnia, jeśli wymieniono ponad jedną czwartą załogi na osoby, które nie brały udziału w ćwiczeniu na tym statku w ostatnich trzech miesiącach.
• Ćwiczenia całościowe — z CSO, obiektami portowymi i władzami — co najmniej raz w roku kalendarzowym i nie rzadziej niż co 18 miesięcy.
• Szkolenia: świadomość ochrony dla każdego marynarza i szkolenie dla osób z wyznaczonymi obowiązkami ochrony (prawidło VI/6 STCW); SSO ma świadectwo według prawidła VI/5.
• Zapisy na statku: szkolenia, ćwiczenia, zagrożenia i incydenty, naruszenia, zmiany poziomu ochrony, łączność w sprawach ochrony statku, audyty wewnętrzne, obsługa urządzeń ochrony i deklaracje ochrony.

W rejonach wysokiego ryzyka piractwa armatorzy dodają do środków planu ochrony branżowe zalecenia Best Management Practices — cytadelę, zapory, wachty i zgłoszenia do ośrodków regionalnych.

O co pytają na rozmowie

• Starsi oficerowie i kapitanowie: trzy poziomy i kto je ustala; co zrobić, gdy poziom portu jest wyższy niż poziom statku; kiedy potrzebna jest deklaracja ochrony; co robi SSAS i dlaczego jest cichy; obowiązki SSO; odstępy między ćwiczeniami; co inspektor państwa portu może, a czego nie może zobaczyć w planie.
• Młodsi oficerowie: procedury przy trapie; strefy o ograniczonym dostępie; przeszukanie statku pod kątem pasażerów na gapę przed wyjściem; co zrobić po znalezieniu niezidentyfikowanego przedmiotu.
• Załoga szeregowa: sprawdzanie dokumentów przy trapie i książka odwiedzin; kto może wejść bez kontroli (nikt); jak zgłosić coś podejrzanego oficerowi wachtowemu lub SSO.

Typowe błędy

1. Wpuszczenie kogoś bez sprawdzenia dokumentów, bo „wygląda na agenta” albo się spieszy. Sprawdza się wszystkich i zawsze.
2. Zostawianie stref o ograniczonym dostępie otwartych w porcie — drzwi maszynowni podparte dla wentylacji, mostek niezamknięty.
3. Mówienie obcym, gdzie są przyciski SSAS, albo pokazywanie im planu. Poufne części są zamknięte dla wszystkich, którzy nie muszą ich znać.
4. Publikowanie w mediach społecznościowych zdjęć i harmonogramu statku. Trasy, ładunki i listy załogi to informacje, z których może skorzystać ktoś inny.
5. Pominięcie przeszukania pod kątem pasażerów na gapę, bo postój był krótki. Pasażer na gapę znaleziony na morzu staje się problemem statku na tygodnie.
6. Mylenie SSAS z alarmem o niebezpieczeństwie. Alarm o niebezpieczeństwie wzywa pomocy od wszystkich; SSAS ostrzega ląd i milczy na statku.

Sprawdź się

Komu na statku to potrzebne

Wszystkim, którzy pełnią wachtę w porcie — starszemu marynarzowi AB i marynarzowi OS przy trapie, bosmanowi, który ustawia wachtę — a przede wszystkim starszemu oficerowi, który zwykle jest SSO, i kapitanowi. Drugi i trzeci oficer to oficerowie wachtowi, którym melduje wachta przy trapie. Świadectwa z ochrony to prawidła VI/5 i VI/6 STCW, zobacz STCW w prostych słowach; podstawa prawna to rozdział XI-2 SOLAS, zobacz SOLAS w prostych słowach.

Wpisz świadectwa z ochrony — VI/6, a oficerowie także VI/5 — z datami do CV marynarza.

Źródło: Międzynarodowy kodeks ochrony statku i obiektu portowego (ISPS) i rozdział XI-2 SOLAS. Szczegóły tego, co robi twój statek, są w jego planie ochrony; na statku obowiązują plan i polecenia SSO. Ta strona to pomoc do nauki, a nie tekst prawny.